Khi ấy (2)

 15/5/2023 10:51 A.M

Khi đã hiểu ra, thì việc chịu đựng cũng chẳng quá khó khăn nữa. Đôi khi, chính nỗi đau (suffering) khiến ta cảm thấy mình đang sống, đúng nghĩa là sống (không tạm bợ). Nó cũng như lúc ta hiểu được rằng mình cần sống chung với một vết thương hay một khiếm khuyết trên cơ thể, nhưng chính nó, là cái khiến ta nhận ra chính ta là ta chứ không phải là ai khác, chính là cái con người đang sống và chịu đựng một điều mà không một ai khác đang (hay có thể) chịu (có thể cũng chỉ đơn giản là không có để mà chịu).

đã qua thất tịch...

 vậy là cô đã trở về, sau một chuyến đi dài đến kiệt sức, và bị mất tiếng, và mặc dầu vậy, đã kịp đọc xong "Sói thảo nguyên". khi người ta di chuyển liên tục và hối hả, thì chẳng có mấy khe hở cho nỗi buồn, hay là cho sự cô đơn thoát ra và phủ lấy, như những lúc ngồi một chỗ. ấy thế mà, khi được chấm dứt cái nhịp điệu hối hả của những chuyến đi ấy, quay lại với những người bạn thân thường nhật: sách và cô đơn, à ừ tất nhiên là cả nỗi buồn nữa, cô lại thấy đây mới là chỗ cho mình, thuộc về mình, chứ không phải là cái thế giới ồn ã và hối hả ngoài kia. chỉ là mệt, mệt nên chưa thể cầm bút lên mà viết, nên mọi thứ vẫn cứ ứ đọng trong lòng. cứ ứ đọng như thế, liệu chúng có thể tự tiêu tan, hay dồn chất lại thành một khối, và bị thiếu chỗ chứa nên sẽ nén lại, ngày càng cô đặc, rồi sẽ rắn chặt lại, chai cứng... có lẽ là không đâu nhỉ, nếu như chai cứng được thì có khi đã lại tốt. người như cô làm gì có khả năng chai cứng. nếu như có một khoảng thời gian nào đó như thế, thì rồi cũng sẽ lại bị nung chảy ra bằng một thứ chất gì đó, lúc nào cũng chực phun trào bên trong cô.

ngày hôm qua, cô đi spa, và lúc ra về, trời lại mưa tầm tã, giống như cái ngày trước đó, trước chuyến đi, cũng trở về từ beauty salon. từ chỗ ấy về nhà cô, có thể đi theo hai hướng khác nhau. thường vào những ngày đi spa, cô sẽ đặt bánh ở Hàm Long, rồi tiện đường về phía ấy thì đi qua lấy. nhưng hai lần gần đây, hôm qua và trước đó, vì đến muộn, tiệm sẽ đóng cửa, nên phải nhờ ship bánh đến spa và cô sẽ cầm về từ đó. và chính vì thế, nên chẳng có lý do gì đi về phía ấy, vì vòng qua, đường sẽ xa hơn, và lại buồn tẻ hơn rất nhiều. ấy thế mà lần trước cô vẫn vô thức, lúc đầu thì đúng là vô thức, đi về phía ấy. nhưng rồi sau đó, nhận ra về phía ấy nghĩa là cùng phía với nhà T., vả lại trời đang mưa rất to, rất buồn và rất đẹp, khi có thể ngồi trong xe ô tô mà chậm rãi ngắm mưa, không bị ướt, dính dấp, khó chịu.và mong muốn ấy đến, rất mãnh liệt, ấy thế mà vẫn bị đè xuống, vẫn thản nhiên đi vòng qua, và đi thẳng về nhà. vậy là một lần nữa, Lý trí lại chiến thắng, dù không hề dễ dàng, nhưng vì sao nó cứ luôn chiến thắng? bởi vì không đủ cảm xúc, hay là bởi vì sợ? sợ bị từ chối, có lẽ, nhưng nếu từ chối vì lý do bận thì còn đáng sợ hơn là  đơn giản vì người ta không muốn thế. bởi vì khi biết chắc đã là không muốn, thì mọi chuyện lại thực sự dễ dàng. nhưng chẳng phải lý do gì thì cũng chỉ bởi không đủ muốn ư?

đấy là lần trước, còn ngày hôm qua, ngay khi xuống thấy mưa, cô đã chủ động đi theo hướng ngược lại. nhưng lại ngập và tắc khắp nơi, một lần nữa cô lại quay đầu và đi về hướng có cậu ấy. lúc ấy, cô đã tự hỏi, phải chăng đây là một dấu hiệu, dấu hiệu rằng cô có thể lựa chọn theo hướng của tình cảm mà không phải hối tiếc, nhưng rồi cô vẫn đi về, và cứ qua một ngã ba của lựa chọn (hai lần, một lần qua Lê Văn Hưu, và một lần quay đầu ở trên đê, lần thứ hai còn rất dễ để đi thẳng ra Nguyễn Khoái và rất khó để đổi hướng về nhà), lại là một lần đấu tranh giữa hai đứa ấy, và cuối cùng thì Lý trí vẫn chiến thắng.

có một lúc, dừng lại, không rõ là vì đèn đỏ, hay vì tắc nghẽn, cô vô thức sờ lên cửa kính nơi những giọt nước mưa đọng lại như sương, và cô chợt thấy, mối quan hệ giữa cô và cậu ấy phải chăng cũng thế. cứ ngỡ là sẽ rất nhanh có thể chạm được đến nhau, nhưng lại ngăn cách vô chừng, bị ngăn lại bởi một lớp như lớp cửa kính kia, trong suốt mà lạnh lẽo, nhìn thấy được nhau, nhưng chẳng bao giờ có thể chạm được đến nhau. ai sẽ là người đập vỡ nó, cái lớp kính ấy, có lẽ là không ai dám. để đập vỡ được lớp kính không chỉ phải chấp nhận rủi ro của những thương tổn trực tiếp do hành động ấy gây ra, mà còn phải chịu một rủi ro còn lớn hơn nhiều, rủi ro của việc ngay cả khi chấp nhận bị tổn thương, chấp nhận trả giá rồi, vẫn không thể chạm được đến cái mà mình khát khao mong mỏi, lúc ấy mới thực sự là khủng khiếp...

mất ngủ, và lại còn ốm nữa, cơ thể đau nhức từng milimét. những lúc như thế này, có một cái ôm của người yêu dấu thì hẳn là sẽ rất đỡ. nhưng đã từ lâu lắm, cô quen với việc tự chịu đựng một mình, tự vật vã chờ cơ thể phục hồi. khi người ta cần, người ta nhắn cho cô, và tất nhiên, cô sẽ không bao giờ từ chối. nhưng giờ đây, khi cô cần, thì người ta ở đâu? tại sao cô không gạt bỏ được những rào cản kia để nhắn một cái tin "chị mệt quá, chị cần em..."? vì sao một điều đơn giản thế, mà lại khó khăn đến thế? khó khăn đến mức mà cô hầu như không cần phải đấu tranh để lựa chọn. 

nhưng tình yêu đâu phải thứ bạn có thể lựa chọn và đắn đo, mà ngược lại chính nó sẽ quyết định có chọn bạn hay không? và sự lựa chọn của nó cũng chẳng có đắn đo hơn kém, nhưng không có nghĩa là bạn không cần phải xứng đáng, nhưng xứng đáng thôi thì cũng vẫn chưa đủ?

tràn ra

 thật kỳ lạ, chỉ bằng cách không chống lại tình cảm, người ta mới có thể dần thoát khỏi nó...

có lẽ là cô sắp thoát rồi, hay ít ra là cô hy vọng như thế, từ khi đọc được một phần ba “cọ hoang” thì cô đã không còn cảm giác bồn chồn cả ngày nữa, chỉ còn cảm giác quặn lên ở chỗ luân xa tim vào mỗi buổi sáng khi mở mắt thức dậy, và quyết định sẽ không cố ngủ nữa thì lập tức nó sẽ đến, i như thể nó được lập trình trong cơ thể cô một đường dây dẫn truyền thần kinh nào đó, một phản xạ có điều kiện. Và đến nửa quyển thì cô đã xoá số điện thoại. Nhưng khi mở danh bạ ra, có lẽ lại cũng là một phản xạ tự vệ, mắt cô nhắm hờ để khỏi phải lưu vào bộ nhớ cái số điện thoại kia, ấy thế mà có lẽ lại cũng là một phản xạ khác, phản xạ của một ham muốn không cưỡng lại được, hay của nỗi nhớ, hay cũng chỉ là một, ba con số cuối cùng: năm, sáu và hai cũng không thoát khỏi một cái lia của đôi mắt khép hờ và cứ thế ấn sâu vào bộ nhớ… 

có lẽ là cô sắp thoát, bởi nỗi buồn và sự chờ đợi khi không chống lại thì dần cũng sẽ thành một thói quen, và ngay cả sự cô đơn cũng thế. Người ta có thể ở giữa rất đông những khuôn mặt cả lạ cả quen, những giọng nói vừa quen vừa lạ, ở ngay cạnh một nàng công chúa nhỏ đáng yêu cứ luôn nói những lời âu yếm và thú vị nhất, mà cùng một lúc cảm nhận nỗi cô đơn đầy ắp bên trong, rõ rệt hơn cả những lúc ở một mình với những trang sách mãnh liệt và dữ dội của những tận cùng tranh đấu, dù là vô thức hay hữu thức, cho sự sống và cho tình yêu. Phải, những lúc như thế, cô chỉ ước mình đã mang theo quyển sách, dẫu có thể chẳng có lúc nào để đọc, nhưng một khi nó ở bên cạnh, thì ít nhất bên cạnh cũng sẽ có một thứ gì đấy có cùng một nhịp điệu với cô, ít nhất…

có lẽ cô cũng chẳng có nhiều tình cảm với người ta đến thế, bởi vì có gì liên quan nhiều nhặn đâu. có lẽ người mà cô đặt tình cảm vào không phải người đó, mà là một con người khác, người mà có cùng nhịp điệu với cô. Và rất có thể đó chỉ là một sự tưởng tượng, hoặc là một giấc mơ cứ kéo dài mãi mà chẳng chấm dứt được, không phải là do ai, mà do chính cái trí tưởng tượng ngày càng tràn đầy kết hợp với nỗi cô đơn cứ lúc nào cũng phủ kín không gian, không gian càng rộng, thì nó càng giăng ra, càng bủa vây, và nó hiện ra trên bất cứ khuôn mặt nào mà cô bất chợt nhìn thấy, dù có là một kiểu mặt nào đi nữa. Rất hiếm khi mà khác được. Có lẽ chỉ trừ khuôn mặt của những đứa trẻ sơ sinh mới có thể gợi lên trong cô một loại cảm giác khác. Chắc là vậy, nên có những lúc cơn yếu nhược ập đến nhấn chìm cô xuống, người mà cô muốn gặp nhất lại chính là đứa trẻ mới sinh được vài tháng, cháu gái cô. Chỉ duy nhất lúc ấy, cô mới không cảm thấy mình đang đi lạc giữa thế giới này. Nhưng đi lạc thì cũng chưa đủ, mà là bị tách ra, như thể có hai con người, một người cứ tồn tại như bình thường, và một người kia đang ngồi trong một cái vòng tròn giống như cái bong bóng xà phòng trôi bồng bềnh trong một không gian khác, một không gian không có bất cứ một ai, nhưng là nơi có thể quan sát được không gian bên này như đang xem một bộ phim vậy, vừa xem vừa tự hỏi tại sao con người kia vẫn có thể ăn, uống ngon lành, nói, cười, và giao tiếp như thể thậm chí chẳng hiểu định nghĩa của từ cô đơn là gì. Có phải ai cũng có một (hay là nhiều) phần như thế? 

hoặc như đêm hôm qua, buổi chiều đi cà phê với em gái dạy yoga, nói chuyện thiền ( mà lại chọn chỗ không liên quan đến thiền, một chỗ rất hot của giới trẻ bây giờ), đã chọn trà cúc mật ong cho dễ ngủ mà chỉ vì nó ngọt quá nên quay sang uống có một xíu trà sữa của cô em, thế mà đêm về mắt cứ chong chong. Đêm thì bao giờ cũng sẽ buồn, kể cả những hôm ban ngày rất vui, đêm là nơi chốn cho những kỷ niệm, đặc biệt là những niềm day dứt. Nằm mãi vẫn tỉnh, ngồi dậy định lôi Sói thảo nguyên ra đọc tiếp (có lẽ đọc xong Hesse và Faulkner cô sẽ thoát hẳn), nhưng tự nhiên khi đã ngồi ngay ngắn, cô lại không còn muốn đọc nữa, nhất là khi cô cứ cảm thấy rằng đọc Hesse sẽ không đem đến cho cô những thứ cô muốn giống như với Faulkner và B có thể, mà sẽ lại giống như một vòng lặp của chính mình, nghĩa là cô chẳng cần phải đọc, bởi vì hẳn là cô đã đoán biết mọi sự từ trước rồi, đọc chẳng qua là vì G.M. thôi, biết đủ, để mà chào nhau một tiếng, ra đi trong thanh thản. Vậy là cô cứ ngồi như thế, không muốn cầm sách lên mà chỉ ngồi lặng như một bức tượng trên giường, không nhúc nhích, ngay cả chớp mắt cũng không, và nhìn chằm chằm xuống đường, như thể tìm kiếm một cái gì đó, nhưng không hề biết mình đang tìm kiếm thứ gì. Từ trên cửa sổ rộng của tầng trên cùng của khu chung cư nhìn xuống, những con đường và những toà nhà sáng rực, như thể đây mới là thời điểm cho chúng, như thể ban ngày thì chúng ngủ, và khi thành phố sáng đèn, là lúc chúng thức dậy, toả ra, nhộn nhịp, sống động. Và cái sự sống rực rỡ của đêm ấy, một lần nữa, lại càng làm nổi lên sự cô độc của bức tượng người, hơn là trong bóng đêm đen đặc, không có nguồn sáng. Có phải nỗi cô đơn và bóng đêm thực ra chỉ là một?

Đột nhiên một mảnh của kí ức lại hiện hữu, rõ mồn một, cứ như thể chúng chưa bao giờ là quá khứ. Cô vẫn thấy mình đang ở căn hộ ấy, đứng trong nhà, nhìn ra ngoài balcony và xuống dưới đường, vào lúc ăn tối xong, chắc là khoảng bảy giờ. Ấy là con đường đê Nguyễn Khoái, vào khoảng thời gian ấy, cho dù là vào mùa hè, thì tất nhiên là vẫn san sát nối đuôi nhau. Nhưng khác hẳn với cái cảm giác ngán ngẩm và mỏi mệt ngồi trong xe chờ đợi để được nhích lên từng chút, thì từ trên balcony nhà T. nhìn xuống lại có một cảm giác đặc biệt thú vị, những chiếc xe nhỏ xíu với đèn trước và đèn sau sáng rực xếp hàng nối đuôi nhau trông như một mô hình đồ chơi, hơn nữa lại thực sự đẹp và rực rỡ. Nhưng không chỉ là đẹp, nhìn từ trên xuống, cô cảm thấy như thể mình là vị thần đang nhìn xuống một trần thế hỗn loạn và đẹp đẽ, một trần thế rực rỡ đến thế nhưng lại có thể tan biến bất cứ lúc nào… Vậy có lẽ là các vị thần tạo ra trần thế để bớt cô đơn, nhưng làm sao mà bớt được kia chứ? thậm chí, thậm chí là sẽ còn cô đơn hơn, khác thế nào? Sự khác biệt sẽ càng sâu khi ở giữa những và những sự chẳng liên quan gì…

Ngay lúc ấy cô đã cảm giác được ngay cả cái chuyện cô đứng đó có lẽ cũng rất có thể là lần cuối cùng, vì sao lại như thế nhỉ? Vì sao ngay cả với một người như cô, cậu ấy cũng có thể nhẫn tâm đến thế. Dẫu rất vô căn cứ, nhưng cô có một sự tự tin kỳ lạ rằng, và có lẽ rất xa rời thực tế, rằng không ai có khả năng nhẫn tâm với cô, phải chăng chỉ bởi vì cô không có khả năng nhẫn tâm với người khác? đặc biệt là những người cô yêu quý. Cho đến khi bị tổn thương, cô vẫn ngạc nhiên và không hiểu vì sao lại như vậy, là cô ngây thơ, hay ngu ngốc, hay  ngây thơ và ngu ngốc chỉ là một? Và niềm tin ấy lại tự nhiên hồi phục như thể chưa bao giờ bị phản bội, cho đến lần tổn thương kế tiếp…

a faithful heart

 vừa đọc xong "Bốn tình yêu" 

người ta bảo với ái tình thì chẳng có tấm lòng son nào hết, kể ra thì cũng không sai. nhưng chỉ vì như thế mà chối bỏ những gì đang hiện hữu, chối bỏ ngay cả chính bản thân mình, thì lại rất sai. Nhưng đúng sai thì có ý nghĩa gì nhỉ, từ bao giờ đúng sai đã trở nên giống với tất cả mọi người? trên đời này có gì là tuyệt đối đâu, bởi vậy ái tình cũng làm sao có thể thoát khỏi điều đó. và cũng chẳng bao giờ có cái gì là trọn vẹn mọi đường. vấn đề chỉ là lựa chọn. bởi vì lựa chọn nên mối quan tâm, sự ưu tiên, con đường mà mỗi một người đi đều rất khác biệt. cho dù có thấy được, hiểu được nhau thì sao chứ? chẳng ai có thể quyết định thay ai, chịu trách nhiệm thay cho cuộc đời bất cứ một ai, kể cả có là cha mẹ, chứ đừng nói chỉ là "người dưng nước lã". những kết nối về tinh thần không phải đối với ai cũng là quan trọng đến thế, hoặc thậm chí có thể quan trọng, nhưng chính vì quan trọng, nên mới phải chối bỏ…

Loại bỏ nhu cầu

 "sự vận hành thông thường của tư tưởng triết lý là như vậy. Chúng ta khởi đầu từ cái mà chúng ta tưởng là kinh nghiệm, chúng ta hết sức cố gắng sắp xếp lại với nhau bằng nhiều cách những phần có vẻ kết thành kinh nghiệm ấy, và rồi nhận thấy tất cả mọi sự tạo dựng của chúng ta đều mỏng manh, yếu ớt... Nhưng có lẽ còn có một việc cần phải thử làm đó là đi tìm kinh nghiệm ngay ở nguồn mạch của nó, hay nói cách khác, đi tìm kinh nghiệm ở trên khúc quanh quyết định là nơi kinh nghiệm quay về hướng lợi ích để thực sự trở thành kinh nghiệm của con người. Sự bất lực của lí trí thuần lí, đúng như Kant đã chứng minh, kỳ thực có lẽ chỉ là sự bất lực của một trí tuệ lệ thuộc vào những nhu cầu thiết yếu nào đó của đời sống thể xác và thi thố khả năng của mình đối với một vật chất đã cần phải phân tán để thỏa mãn nhu cầu của chúng ta. Như thế, nhận thức của chúng ta về sự vật không còn có tính tương quan với cấu trúc căn bản của tinh thần. Đó chỉ là tương quan với những thói quen nông cạn đã tập được, tương quan với cái hình thức ngẫu nhiên mà tinh thần đã mặc lấy bởi các chức năng thể xác và các nhu cầu thấp kém của chúng ta. Vậy tính tương quan của nhận thức không có tính dứt khoát. Khi phá hủy những gì mà các nhu cầu ấy đã tạo ra, chúng ta sẽ làm cho trực giác tìm lại được tính cách thuần khiết sơ thủy của nó và chúng ta sẽ lại tiếp xúc được với cái thực tồn"

Nhưng làm thế nào để loại bỏ được nhu cầu???

disappear

 thế là một người đã đi hẳn khỏi thế giới của mình, không còn một dấu vết. Cứ mỗi ngày lại lùi dần một chút về phía ngược lại, cho đến một ngày, chính xác là hôm qua, đã không còn chút dấu vết gì nữa, như thể chưa từng có bất cứ chuyện gì xảy ra, thật là kỳ lạ. 

người đó sẽ biến mất mãi mãi thật ư? có những người ra khỏi cuộc đời bạn mà bạn thậm chí còn chẳng hề nhận biết sự tồn tại và biến mất của họ, lại cũng có người, cứ như vậy từng ngày mờ dần và lùi dần đi, lại còn có thể quan sát bằng mắt thường sự dần tan biến ấy. Có nuối tiếc không? Có mong chờ gặp lại không? không, không phải là những loại cảm giác đó. thế thì đây là loại cảm giác gì?có lẽ vẫn là một dấu hỏi chấm to đùng, muốn biết, mà chẳng thể nào biết được hết mọi sự trên đời vì sao lại vận hành như thế. ngay cả chính bản thân mình, mình còn chẳng thể chắc chắn được ngày mai rồi sẽ sao? sẽ tiếp tục như thế nào? huống chi là một, hay nhiều người khác, nhất là khi những mối liên quan hầu như còn chẳng tồn tại.

đến một lúc nào đó, khi cuộc sống kết thúc, liệu ta có thể có câu trả lời cho tất cả?

khoái lạc?

 chắc không nhiều bài hát có thể chạm được đến tôi đến độ như "because you love me" của Kaz Hawkins. đến mức mà nhiều khoảng thời gian tôi không dám nghe, những lúc cần phải đóng gói mọi thứ vào để làm những việc cần làm, và cả những lúc vết thương trở nên đau đớn không chịu đựng nổi. nhưng có những lúc như lúc này, chỉ muốn đắm mình vào đấy, để tận hưởng cái thứ sến sẩm gọi là khoái lạc của u sầu...

nhu cầu của mỗi một con người thật khác nhau, khác hơn rất nhiều so với tôi tưởng tượng. chính vào lúc tôi nghĩ mình gần như đã hiểu được hết, thì hóa ra tôi lại chẳng biết gì, lại gặp những chuyện, những người khác hoàn toàn với hình dung của tôi. ngay cả những người đã thân thuộc từ rất lâu, cũng bỗng nhiên khoác một diện mạo, và bộc lộ những bản tính, những tình cảm, khiến cho tôi thậm chí có lúc đã choáng váng, và thậm chí suy sụp...

"cái người ta thường gọi là một thực tại, không phải là hiện thực đúng như nó xuất hiện với một trực quan trực tiếp [intuition immédiate], mà là sự phù hợp của cái thực tồn đối với lợi ích thực tế và đòi hỏi của đời sống xã hội"

"sai lầm của nó không phải ở việc đánh giá quá cao sự thường nghiệm, mà tại đã thay thế cho kinh nghiệm chính công bằng kinh nghiệm phát sinh bởi tinh thần tiếp xúc trực tiếp với đối vật của nó một thứ kinh nghiệm rời rạc và chắc chắn đã biến tính, một thức kinh nghiệm bao giờ cũng đã được thu xếp để hết sức dễ dàng cho hành động và ngôn ngữ. Chính việc chia nhỏ cái thực tồn thành các bộ phận đã được thực hiện vì những đòi hỏi của đời sống thực tế, nên nó đã không theo đúng đường nết bên trong cấu trúc của các sự vật"

"thuyết duy lý khám phá và làm nổi bật lên những khó khăn mà thuyết duy nghiệm đã lờ đi... và nó chỉ cố gắng tổng hợp các hiện tượng ấy lại, nhưng tổng hợp này vì không phải đã có được trong một trực quan, nên nhất thiết sẽ luôn luôn mang một tính cách tự tiện"

(vật chất và kí ức -H.B)

bên cạnh khoái lạc của u sầu, một thứ khoái lạc không vuốt ve ta nhiều đến thế, nhưng mỗi lúc một ít, bồi đắp cho cái tinh thần ta mỗi khi nó rệu rã, mỏi mệt và muốn buông xuôi, ấy là thứ khoái lạc đến từ tri thức, không phải tri thức khoa học, và cũng không phải thứ tri thức đứng im đã chết, nó là cái khoảnh khắc sau những vật vã của kiếm tìm những màu sắc vô nghĩa của cuộc sống thì bỗng gặp được một cái gì đó (dĩ nhiên là không bao giờ dễ dàng) giống như ánh sáng chiếu rọi vào sâu bên trong, mặc dù cũng chẳng thể xua hết mọi tăm tối, nhưng ít nhất, đó là một dấu hiệu, để nhận biết rằng, muốn tồn tại, thì không thể cứ đứng im mà chờ đợi?